Benih Kurma: Percambahan & Pembiakan Pokok Kurma

Benih kurma ialah biji yang terdapat di dalam buah kurma dan menjadi asas kepada pembiakan pokok kurma (Phoenix dactylifera). Artikel ini menerangkan cara benih kurma bercambah, kelemahan pembiakan melalui benih serta kaedah moden seperti kultur tisu, berdasarkan maklumat botani yang sahih.

Pembiakan pokok kurma ialah proses yang kompleks. Kerana pokok kurma bersifat dwirumah (dioecious) dan amat heterozigot, anak pokok yang tumbuh daripada benih tidak menyerupai pokok induknya dan tidak menghasilkan baka yang seragam (Chao & Krueger, 2007).

Bagaimana benih kurma bercambah?

Kadar pertumbuhan benih kurma sangat perlahan. Jika syarat yang diperlukan dipenuhi — cahaya matahari, keseimbangan air dalam tanah (tanah yang terlalu kering merencatkan percambahan), baja dan suhu yang sesuai — benih boleh bercambah lebih kurang seratus hari kemudian. Benih lebih mudah bercambah jika disimpan di kawasan yang lembap secara berterusan.

Kelemahan pembiakan melalui benih

Walaupun benih ialah cara semula jadi pokok kurma membiak, kaedah ini mempunyai beberapa kelemahan ketara untuk pengeluaran komersial:

• Tidak menentu jantina: kira-kira separuh daripada benih menjadi pokok jantan yang tidak berbuah, tetapi jantina tidak dapat dikenal pasti sehingga pokok matang.
• Lambat berbuah: pokok daripada benih mengambil masa lebih lama untuk mula berbuah.
• Tidak seragam: saiz, warna dan kualiti buah berbeza-beza antara pokok.

Atas sebab inilah pengeluaran komersial lebih bergantung pada kaedah pembiakan vegetatif untuk memastikan hasil yang seragam dan menyerupai pokok induk (Chao & Krueger, 2007).

Kaedah moden: kultur tisu

Selain anak pokok (offshoot) yang tumbuh di pangkal pokok induk, kaedah moden seperti kultur tisu kini digunakan untuk membiakkan pokok kurma. Kaedah ini membolehkan sifat-sifat baik pokok induk diwarisi dan dikembangkan, menghasilkan pokok yang seragam serta lebih tahan terhadap penyakit dan perosak (Al-Khayri, Jain, & Johnson, 2015).

Benih kurma dalam diet

Selain pembiakan, biji kurma turut dikaji sebagai bahan tambahan makanan dan minuman selepas dikisar atau disangrai. Untuk maklumat lanjut, baca panduan buah dan biji kurma.

Daripada benih ke buah

Untuk memahami pokok yang terhasil dan jenis buahnya, baca pokok kurma Medjool, buah kurma pada pohon tamar dan panduan jenis kurma terbaik di Malaysia.

Soalan Lazim (FAQ)

Berapa lama benih kurma mengambil masa untuk bercambah?

Jika syarat cahaya, air, baja dan suhu dipenuhi, benih kurma boleh bercambah lebih kurang seratus hari selepas ditanam.

Adakah pokok daripada benih kurma sama dengan pokok induk?

Tidak. Kerana pokok kurma amat heterozigot, anak daripada benih tidak menyerupai induk dan tidak seragam dari segi jantina, saiz mahupun kualiti buah.

Mengapa pengeluaran komersial tidak menggunakan benih?

Kerana benih menghasilkan pokok yang tidak menentu jantina dan tidak seragam, pengeluaran komersial menggunakan anak pokok (offshoot) atau kultur tisu untuk hasil yang seragam dan menyerupai induk.

Rujukan

Al-Khayri, J. M., Jain, S. M., & Johnson, D. V. (Eds.). (2015). Date palm genetic resources and utilization: Volume 2 — Asia and Europe. Springer.

Chao, C. T., & Krueger, R. R. (2007). The date palm (Phoenix dactylifera L.): Overview of biology, uses, and cultivation. HortScience, 42(5), 1077–1082.